Diecezja Warszawsko-Praska

Wszystko zaczęło się ponad tysiąc lat temu. W 966 roku Mieszko I przyjął chrzest i w ten sposób do Polski oficjalnie zawitało chrześcijaństwo. (Nieoficjalnie było obecne na naszych ziemiach kilkaset lat wcześniej.) Takie były prapoczątki Diecezji Warszawsko-Praskiej.

Diecezje to kościelne jednostki administracyjne, na których czele stoją biskupi. Biskupi zaś to - według tradycji - spadkobiercy apostołów, duchowni o najwyższych święceniach. Są oni strażnikami tradycji i bez nich nie byłoby Kościoła.

Początkowo cała Polska była jedną diecezją, a jej biskup podległy był biskupowi w niemieckim Magdeburgu. Jednak bardzo szybko polski Kościół katolicki osiągnął "niepodległość". Po zjeździe gnieźnieńskim w 1000 roku papież zagwarantował administracji kościelnej niezależność od biskupów niemieckich - powstała archidiecezja w Gnieźnie i arcybiskupowi gnieźnieńskiemu podporządkowano kolejnych polskich biskupów. Diecezji w Polsce było coraz więcej, a metropolia gnieźnieńska zyskiwała coraz większe znaczenie. Od 1417 roku arcybiskupa gnieźnieńskiego zwykło się tytułować "prymasem", czyli pierwszym kapłanem Rzeczpospolitej.

Diecezje na Pradze

W opisanej powyżej epoce Warszawa nie była jeszcze stolicą. Więcej nawet - miasto to leżało na prawdziwej prowincji i mało kto się nim interesował. Od najważniejszych miast Polski - Gniezna, Poznania czy Krakowa - Warszawę oddzielała Puszcza Kampinoska. Od równie silnego ośrodka władzy, jakim było Księstwo Mazowieckie ze stolicą w Płocku, Warszawę oddzielała Wisła. To naprawdę była prowincja zabita dechami...

Zupełnie inaczej niż Praga, która była jedną z kilku dobrze rozwiniętych miejscowości po prawej stronie Wisły - obok Bródna, Golędzinowa, Targówka, Skaryszewa czy Kamionka. Tu tętniło życie, tu zarabiało się pieniądze. Tutaj była sieć parafialna - w centrum była parafia w Kamionku, na północy - w Tarchominie. Obydwie parafie należały do diecezji płockiej. Stan taki trwał setki lat, a najważniejszym wydarzeniem było przeniesienie parafii ze spalonego kościoła na Kamionku do pobliskiego Skaryszewa. W tym czasie rozrosła się też Warszawa, której parafie podporządkowane były archidiecezji gnieźnieńskiej. Co więcej - granicząca od południa z Kamionkiem parafia w Żerżeniu także była podporządkowana Gnieznu.

Poważne zmiany nastąpiły dopiero podczas rozbiorów - wówczas to scalono administrację kościelną po obu stronach Wisły i utworzono wspólną dla obu stron Wisły diecezję warszawską. Miało to duże znaczenie, gdyż w dobie rozbiorów - a właściwie Królestwa Kongresowego - Warszawa była stolicą państwa, a stolicą polskiego Kościoła katolickiego było Gniezno. Wówczas też, w 1818 roku, diecezja warszawska stała się niezależną archidiecezją, a stojący na jej czele arcybiskup dostał honorowy tytuł Prymasa Królestwa Polskiego. Arcybiskupem tym był Jan Paweł Woronicz, noszący jedno z najbardziej znanych mian w Polsce, a konsekwencje stworzenia drugiego stanowiska prymasowskiego w Polsce zostały zażegnane dopiero w zeszłym roku!

Nieco wcześniej - bo w 1992 roku - władze kościelne poradziły sobie ze spuścizną rozbiorów i wojen. W tym właśnie roku Jan Paweł II wydał bullę "Totus tuus Poloniae Populus", w której regulował problemy administracji kościelnej w Polsce - zarówno problem tytułu Prymasa, jak i kwestię diecezji na Ziemiach Odzyskanych (od Niemców) oraz Ziemiach Zabranych (przez Sowietów). Jedną z mniejszych decyzji - a dla warszawiaków brzemienną w skutki - było utworzenie diecezji warszawsko-praskiej.

Prascy biskupi

Nowa diecezja rozpościera się pomiędzy Wisłą a Bugiem - a jej "lądowe" granice ciągną się od Kamieńczyka na północy, przez Kałuszyn na wschodzie, aż do Karczewa na południu. Siedziba biskupa - czyli kuria - mieści się w centrum Pragi, na Floriańskiej, tuż obok katedry, czyli głównego kościoła diecezji. Nieopodal - na Kamionku - znajduje się konkatedra, czyli drugi co do ważności kościół diecezji.

Kościół na Kamionku był konkatedrą zanim jeszcze powstała diecezja warszawsko-praska. Jego proboszcz - ks. bp. Zbigniew Józef Kraszewski - był bowiem biskupem pomocniczym dla Pragi i okolic wówczas, gdy Praga podlegała diecezji warszawskiej. Kościół parafialny przy ulicy Floriańskiej został wyniesiony do godności katedry dopiero w 1992 roku. Trzecią wyjątkową świątynią jest Bazylika na Szmulkach, na Kawęczyńskiej. Od dawna nosi ona honorowy tytuł "bazyliki mniejszej". Czwartym ważnym kościołem diecezji jest kolegiata w nieodległym Radzyminie.

Pierwszym biskupem naszej diecezji został ks. bp Kazimierz Romaniuk. Jest on jednym z największych polskich biblistów - autorem Biblii Warszawsko-Praskiej, czyli pierwszego indywidualnego tłumaczenia Biblii z języków oryginalnych - aramejskiego, hebrajskiego, greki. Tę olbrzymią pracę kontynuował przez 35 lat i zakończył ją będąc już biskupem warszawsko-praskim.

Jego następcą został w 2004 roku arcybiskup Leszek Sławoj Głódź. Jego poprzednim zadaniem było prowadzenie ordynariatu polowego Wojska Polskiego. Musiał go zorganizować od podstaw i przez wiele lat prowadzić poprzez polityczne wiry. W 2008 roku został zwierzchnikiem archidiecezji gdańskiej.

Po nim na czele diecezji warszawsko-praskiej stoi arcybiskup Henryk Hoser, Pochodzi on ze znanej warszawskiej rodziny. Jego przodkowie byli znakomitymi ogrodnikami, którzy pozostawili po sobie wiele śladów w dziejach Warszawy (m.in. zabytkową "kamienicę Hoserów" w Alejach Jerozolimskich, znaną dziś z siedziby fotoplastykonu). Arcybiskup jest lekarzem i pallotynem, przez wiele lat był misjonarzem w Afryce. Po wojnie domowej w Rwandzie został przedstawicielem apostolskim - specjalnym wysłannikiem papieża nadzorującym odbudowę tego kraju. 24 maja 2008 nastąpił jego ingres do katedry warszawsko-praskiej.

T. Pawłowski
7670